 |
Cemiyetimiz |
|
|
|
|
 |
|
|
BASIN
İLÂN KURUMU TEŞKİLİNE DAİR KANUN (*)
Kanun No: 195 Kabul Tarihi:
2/1/1961
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Kuruluş
Madde 1 - Bu kanun hükümlerine göre idare edilmek üzere
Basın İlân Kurumu teşkil edilir.
Kurum, kamu tüzel kişiliğini haizdir.
Görevleri
Madde 2 - Basın İlân Kurumu'nun görevleri şunlardır:
1. Resmî ilânların mevkûtelerde yayınlanmasında aracı
olmak,
2. Kurum'un idaresine iştirak eden mevkûtelere, basın
dernek ve sendikalarına en çok beş yıl vâde ile kredi
açmak,
3. Yönetmelikte tespit edilecek, basında fikren veya bedenen
çalışanlar gibi basın mensuplarına, vâdesi iki yılı geçmemek
üzere borç para vermek,
4. Basının her türlü ihtiyaçlarını temin etmek (makine,
kâğıt, mürekkep gibi).
5. Yönetmelikte tespit edilecek basın mensupları ile bunlardan
çalışamaz durumda olanlardan yardıma muhtaç bulunanlara
ve ölenlerin ailelerine yardım etmek,
6. Yukarıdaki bendde yazılı olanlar için diğer her türlü
sosyal teşebbüslerde bulunmak,
7. Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri ifa etmek.
Kurum bu görevlerini yerine getirmek için gerekli ticari
ve sosyal faaliyetlerde bulunur. Bu maksatla ayrıca lüzumlu
teşekkül ve müesseseler kurabilir. Kurum, gayrimenkul
iktisabına ve türlü temlikî tasarruflarda bulunmaya, ipotek
almaya ve vermeye ehildir.
Merkez ve Şubeler
Madde 3 - Kurum'un merkezi İstanbul'dur.
Ankara, İstanbul ve İzmir ile lüzum görülen diğer yerlerde
birer şube açılır.
İKİNCİ BÖLÜM
İdarî ve Malî Hükümler
BİRİNCİ KISIM
İdarî Hükümler
TEŞKİLÂT
Madde 4 - Kurum'un teşkilâtı:
a) Genel Kurul,
b) Denetçiler,
c) Yönetim Kurulu,
ç) Genel Müdürlük,
d) Şubelerden,
ibarettir.
Genel Kurul
(*) Madde 5 - Genel Kurul:
a) Kurum'un idaresine katılmayı kabul eden gazete ve dergi
sahiplerinin kendi aralarında seçecekleri; satışı 100
binin üzerinde olanlardan 2, satışı 99.999-50 bin arasında
olanlardan 1, satışı 49.999-10 bin arasında olanlardan
1, satışı 10 binin altında olanlardan 1, İstanbul, Ankara,
İzmir dışında kalan Anadolu gazete sahiplerinden 1, en
çok üyeye sahip gazeteciler sendikasından 3, İstanbul,
Ankara ve İzmir'deki en fazla sarı basın kartlı üyeye
sahip gazeteci derneklerinden 1'er olmak üzere toplam
olarak 12 temsilci;
b) Cumhurbaşkanınca görevlendirilecek 1, Hükümetçe görevlendirilecek:
Başbakanlık 2, Adalet Bakanlığı 1, Milli Savunma Bakanlığı
1, İçişleri Bakanlığı 1, Maliye ve Gümrük Bakanlığı 1,
Bayındırlık ve İskân Bakanlığı 1, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
1, Kültür ve Turizm Bakanlığı 1, Basın Yayın Genel Müdürlüğü'nden
1, olmak üzere 11 temsilci ile Türkiye Selüloz ve Kâğıt
Fabrikaları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nden (SEKA) 1, temsilci
olmak üzere toplam olarak 12 temsilci,
c) İstanbul, Ankara ve Ege Üniversiteleri Hukuk Fakülteleri
ile Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden
1'er, İstanbul, Ankara ve Ege Üniversiteleri'nden Basın
Yayınla ilgili eğitim yapan yüksekokul ya da enstitülerden
1'er öğretim üyesi, ticaret siciline kayıtlı ilân prodüktörlerinden
1, Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret
Borsaları Birliği'nden 1, Türkiye Barolar Birliği'nden
1, Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü'nden
(TRT) 1, Anadolu Ajansı T.A.O.'dan 1, olmak üzere toplam
olarak 12 temsilci
Böylece 36 üyeden oluşur.
Genel Kurul üyeleri iki yıllık süre ile seçilirler. Süresi
dolan üye yeniden seçilebilir. Boşalma halinde, yerine,
boşalan üyenin süresini doldurmak kaydıyla yeni atama
ve seçim yapılabilir. Gazete ve dergi sahipleri temsilcileri
arasında, satışları kendi kategorilerinin altına düşenlerin
durumu altı ay sürdüğü takdirde üyelik haklarını yitirirler
ve yerlerine yeniden seçim yapılır.
Genel Kurul üyeleri ilgili teşekküllerin, fakültelerin,
yüksekokul ve enstitülerin yönetim kurullarınca, Cumhurbaşkanlığı
temsilcisi Cumhurbaşkanınca, Bakanlık Temsilcisi ise,
Hükümetçe iki yıllık süre ile seçilirler.
Anadolu gazete sahiplerinin Genel Kurul'a katılacak temsilci
üyesi Basın Yayın Genel Müdürlüğü'nde kayıtlı tüm Anadolu
gazete sahiplerinin ya da bu gazetelerin ayrı ayrı gösterecekleri
temsilcilerin Basın Yayın Genel Müdürlüğü'nün çağrısı
üzerine katılacakları toplantıda seçilir.
Adi ve Olağanüstü Toplantı
Madde 6 - Genel Kurul 3 ayda bir toplanır. Toplantı günü,
yer ve gündemi en az 15 gün evvel üyelere bildirilir.
Genel Kurul, üyelerin beşte ikisinin talebi veya re'sen
göreceği lüzum üzerine Yönetim Kurulu tarafından olağanüstü
toplantıya çağrılabilir. Olağanüstü toplantı talebinin,
bu kanuna uygun müzakere konusunu ihtiva etmesi şarttır.
Toplantı ve Karar Çoğunluğu
Madde 7 - Genel Kurul'un toplanabilmesi için, üyelerin
çoğunluğunun hazır olması lâzımdır. Toplantı günü çoğunluk
bulunmazsa, ertesi günü aynı yerde mevcut üyelerle toplantı
yapılır.
Başkanlık Divanı, Genel Kurulca üyeler arasından seçilecek
bir başkan ve iki yazmandan teşekkül eder.
Kararlar, çoğunlukla verilir. Oylarda eşitlik halinde
Başkanın bulunduğu taraf tercih edilir.
Genel Kurul'un Görevleri
Madde 8 - Genel Kurul'un görevleri şunlardır:
1. Yönetim Kurulu'nun faaliyet raporu ile denetçilerin
raporunu tetkik ve kabul etmek ve faaliyetini tasvip etmediği
takdirde Yönetim Kurulu'nu yeniden seçmek,
2. Kurum'un hesaplarını tetkik ve tahsis bilânçolarını
müzakere ve tasdik etmek,
3. Basının Ankara, İstanbul ve İzmir'dekiler gibi miktar
ve kalite bakımlarından önem kazanan diğer şehirlerde
şubeler açılmasına karar vermek.
4. Kurum'un yıllık sâfi kazancının % 5'inden az olmamak
şartıyla, basında fikren veya bedenen çalışanların sendikalarına
ve derneklerine yardımda bulunmak,
5. Kurum'un görevlerine dahil diğer işleri, gündeme müsteniden
veya üyelerin teklifi üzerine görüşüp karara bağlamak,
6. Bu kanunla kendisine verilen diğer işleri görmek.
Denetçiler
(*) Madde 9 - Kurum, Genel Kurulca kendi üyeleri arasından
seçilecek üç denetçi tarafından denetlenir. Denetçilerin
her birinin beşinci maddenin (a), (b), (c) bentlerinde
yazılı temsilcilerden olması lâzımdır.
Denetçiler iki yıl için seçilir. Süresi dolan yeniden
seçilebilir. Boşalma halinde yedek üyeler göreve çağrılır.
Yönetim Kurulu
(*) Madde 10 - Kurum'un Yönetim Kurulu, Genel Kurulca
kendi üyeleri arasından seçilecek 6 üye ile Genel Müdür'den
oluşur. Üyelerinden ikisi 5'inci maddenin (a) bendinde,
ikisi (b) bendinde, ikisi (c) bendinde yazılı temsilciler
arasından seçilir.
Yönetim Kurulu'nun karar alabilmesi için dört olumlu oy
şarttır.
Kurul, münhasıran (b) bendinden gelen üyelerden birini
başkan seçer.
Yönetim Kurulu'na seçilenler prodüktörlük yapamayacakları
gibi, herhangi bir prodüktörlük müessesesinde de bir görev
alamazlar ve buna hiçbir suretle iştirak edemezler.
Üyeler, iki yıllık bir dönem için seçilirler. Süresi dolan
yeniden seçilebilir. Herhangi bir nedenle boşalma halinde
6'ncı maddeye göre yapılacak ilk Genel Kurul'da yerine
seçim yapılır. Yeniden seçilen boşalan üyenin süresini
tamamlar.
Yönetim Kurulu'nun Görevleri
Madde 11 - Yönetim Kurulu'nun görevleri şunlardır:
1. Kurum'un görevlerini ifa etmek,
2. Kurum'un tahsis bilânçolarını düzenlemek ve bunu Genel
Kurul'un tasvibine arz ve uygulanmasını temin etmek,
3. Kendi faaliyeti ve hesaplar hakkında Genel Kurul'a
rapor vermek ve Genel Kurul Kararlarının icrasına nezaret
etmek,
4. Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yerine
getirmek.
Genel Müdürlük
Madde 12 -
1. Genel Müdürlük, Genel Müdür ile lüzumu kadar memur
ve müstahdemden terekküp eder.
2. Genel Müdür, Yönetim Kurulu'nun teklif edeceği 3 aday
arasından Hükümetçe; diğer memur ve müstahdemler ise,
Genel Müdürün teklif ve Yönetim Kurulu'nun tasdiki ile
atanır.
Bunların görevlerine, atanmalarındaki usule göre son verilebilir.
Kurum'un işleri Genel Müdür tarafından tedvir edilir.
Kurumu; Genel Müdür temsil eder.
Genel Müdür, Yönetim Kurulu'na karşı sorumludur.
Genel Kurul'un ve Yönetim Kurulu'nun kararlarını, Genel
Müdür icra eder.
Şubeler
Madde 13 - Şubeler, Genel Müdürlüğün mahalli teşkilâtlarıdır.
Genel Müdürlüğün talimatı dairesinde görev ifa ederler.
Hükümetin Denetlemesi
Madde 14 - Hükümet, Kurum üzerinde denetleme yetkisine
sahip olup bu yetkisini yılda en az bir defa Kurum'un
bütün hesap ve muamelelerini denetlemek suretiyle kullanır.
Kanun, Yönetmelik ve Genel Kurul kararlarına uymayan muameleler
Hükümetin tebligatı üzerine düzeltilir ve yolsuzluklar
yetkili mercilere intikal ettirilir.
İKİNCİ KISIM
Malî Hükümler
Sermaye
Madde 15 - Merkezleri Ankara, İstanbul ve İzmir'de bulunan
milli bankalardan sermayeleri ile ihtiyatları yekûnu 20
milyon lira ve daha fazla olanlar ellişer bin, 20 milyon
liradan az olanlar yirmibeşer bin, sigorta ortaklıkları
onar bin lira vererek Kurum'un sermayesine iştirak ederler.
Bu şehirlerde yayınlanan gazete ve dergi sahibi olan gerçek
ve tüzel kişiler de onar bin lira vererek sermayeye ve
bu kanun hükümleri dairesinde Kurum'un idaresine iştirak
edebilirler.
(*) Genel Kurul Kararı ve Başbakanın tasdiki ile yukarıdaki
fıkralarda yazılı sermayeye iştirak miktarları iki katına
kadar arttırılabilir.
Payın İadesi
Madde 16 - İştirak payı sahiplerinin iflâsı veya faaliyetlerini
tatil eylemeleri halinde payları iade edilir.
(*) Gazete veya dergi sahipleri altı ay önce Kurum'a ihbar
etmek şartıyla paylarını her zaman geri alabilirler. Bankalarla
sigorta ortaklıklarının paralarını geri alabilmeleri,
Genel Kurul'un karar vermesine ve Başbakan'ın tasdikine
bağlıdır.
Kurum'un Gelirleri
Madde 17 - Kurum'un gelirleri şunlardır:
1. Sermayenin işletilmesinden elde edilecek gelirler,
2. İlân ve reklâmlardan alınacak komisyonlar,
3. Kurum'un görevlerini ifa ederken temin edeceği sair
gelirler,
4. Bağışlar.
İhtiyat Akçesi ve Nema
Madde 18 - Kurum'un giderleri çıktıktan sonra artan gelirinin
% 5'i ilk hesap yılı sonunda tahakkuk edecek sermaye miktarı
esas alınmak üzere bu miktara varıncaya kadar yedek akçe
olarak ayrılır ve iştirak payı sahiplerine de paylarının
azami % 2.5'u nispetini aşmamak kaydı ile nema verilir.
Hesap Yılı
Madde 19 - Kurum'un hesap yılı, Ocak ayının 1'inden Aralık
ayının 31'ine kadar devam eden süredir.
Tahsis Usûlü
Madde 20 - Kurum'un sermayesi ile 18'inci madde hükmünün
uygulanmasından sonra kalan yıllık gelir yekûnunun Kurum'un
görevlerinden her birinin yerine getirilmesine ne miktarda
tahsis edileceği, Yönetim Kurulu'nun teklifi ve Genel
Kurul'un kararıyla taayyün eder. Buna göre ayrı ayrı hesaplar
açılır.
İstikraz Yetkisi
Madde 21 - Kurum görevlerinin ifası için, Genel Kurul
kararıyla son hesap yılı sonundaki bakiye mevcudunun en
çok yarısı nispetinde bankalardan istikraz akdine yetkilidir.
Banka Muameleleri
Madde 22 - Kurum'un hangi milli bankalara parasını yatıracağı,
alacaklarını tahsil ve borçlarını tediyede bunlardan hangilerini
aracı edeceği, kredi muamelelerini ve borç para verme
işlerini ne suretle yürüteceği ve sair faaliyetlerinin
finansman şekli, Genel Kurul'un kararına bağlıdır.
Kredi ve Borç Vermenin Şartları
Madde 23 - Kurum'un açacağı kredi ve vereceği borç paranın
şekil ve şartları, Genel Kurul kararıyla belli edilir.
Şu kadar ki, alınacak faiz miktarı, yürürlükteki mevzuatla
tespit edilen âzami haddi geçemez.
Kurum, Genel Kurul'un tespit edeceği esaslar dahilinde,
ilân ve reklâm veren müşterilerine de kredi açabilir.
Komisyon Ücreti
Madde 24 - Kurum'un yayınlanmasına aracı olmak ödevinde
bulunduğu ilân ve reklâmlardan % 15 diğer ilân ve reklâmlardan
âzami % 10 nispetinde, faturalar üzerinden komisyon ücreti
olarak kesilip, Kurum'a gelir kaydolunur.
(*) Sahipleri, Kurum'un idaresine iştirak eden gazetelerden
alınacak % 15 komisyon ücretini % 10'a kadar indirmeye
Genel Kurul yetkilidir. Bu nispetler, Genel Kurul'un teklifi
ve Başbakan'ın onayı ile değiştirilebilir.
Diğer Ücretler
Madde 25 - Kurum'un, ilgililerin talebi üzerine ilân ve
reklâmların tertibi, resim ve klişelerin hazırlanması
gibi hususî hizmetlerinden alacağı ücretler, Yönetim Kurulu'nca
hazırlanacak bir tarife ile tespit olunur.
Hesapların Yayınlanması
Madde 26 - Kurum'un hesaplarının yıl sonu neticeleri ve
tahsis bilânçoları ile kâr zarar hesabı iş yılının hitamından
itibaren en geç iki ay içinde Resmî Gazete ile diğer gazetelerde
yayınlanır.
Muamelâtın Yürütülmesi
Madde 27 - Kurum'un, notere tasdik ettirildikten sonra
hangi defteri tutacağı, uygulanacak muhasebe usûlü ve
muamelâtın yürütülme tarzı, 53. madde mucibince yapılacak
Yönetmelikte gösterilir.
Yönetim Giderleri
Madde 28 - Genel Kurul ve Yönetim Kurulu Üyeleri ile Genel
Müdür, memur ve müstahdemlere verilecek ücretlerle diğer
yönetim giderlerinin miktarı, Yönetim Kurulu'nun teklifi
üzerine Genel Kurulca tâyin edilir.
Yönetim giderlerini sarfa, Yönetim Kurulu yetkilidir.
Ancak, Genel Müdür de ücretlerle Yönetim Kurulu'nun tespit
edeceği diğer bazı yönetim giderlerinin sarfına mezundur.
3659 sayılı Bankalar ve Devlet Müesseseleri Memurları
aylıklarının tevhid ve teadülü hakkındaki kanun ile 6245
sayılı Harcırah Kanunu hükümleri, Kurum ve kuracağı ortaklık
ve teşekküller hakkında uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İlân ve Reklâmların Yayınlanması
BİRİNCİ KISIM
Resmî İlânlar
Tarif
Madde 29 -
a) Kanun, tüzük ve yönetmeliklerle yayınlanması mecburi
olan (Özel dernekler hariç) veya,
b) Genel ve katma bütçeli dairelerle il özel idareleri,
belediyeler, köyler ve iktisadi devlet teşekkülleri ve
sermayesinin yarısından fazlası, kamu hukuku tüzel kişilerine
ait bulunan teşekküllerin verdikleri,
reklâm mahiyetini taşımayan ilânlar, resmî ilân sayılır.
Genel Kurul'un ve Hükümetin Yetkisi
Madde 30 - Bir ilânın resmî ilân sayılıp sayılmayacağına
Genel Müdürlük veya valilikler tarafından tereddüt edilen
veya ilgililerle bunlar arasında ihtilâf bulunan hallerde
Kurum Yönetim Kurulu'nun kararına uyulur.
Yönetim Kurulu lüzum görür veya Vali, Genel Müdürlük veya
ilgili talep ederse, prensip kararı verilmesi için, iş
Genel Kurul'a intikal ettirilir.
Genel Kurul'un bu suretle veya kendiliğinden bu konuda
ittihaz edeceği prensip kararları kesin olup; Resmî Gazete'de
yayınlanır.
Resmî İlânların Yayınlanması
Madde 31 - Resmî ilânlar, Basın İlân Kurumu'nun şubesi
bulunan yerlerin Belediye hudutları içinde bu şubeler
aracılığı ile yayınlatılır.
Kurum'un şubesi bulunmayan yerlerde, resmî ilânların yayınlanmasına
Valilikler aracı olurlar.
Mevkûteler aldıkları resmî ilânları zamanında yayınlarlar.
Haklı bir sebep olmadıkça bu ilânları almaktan imtina
edemezler.
6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 37'nci maddesi hükmü
saklıdır.
Resmî İlânların Dağıtılması
Madde 32 - Resmî ilânlar, fikir ve içtihat farkı aranmaksızın
34'üncü madde mucibince vasıfları tesbit edilecek olan
mevkûtelere Basın İlân Kurumu Genel Kurulu'nun tespit
edeceği esaslar dahilinde dağıtılır.
33'ncü madde hükmü saklıdır.
İlânen Tebligat
Madde 33 - 7201 sayılı Tebligat Kanunu gereğince yayınlatılacak
ilânların, tebligatı çıkaran merciin tâyin ettiği gazetede
yayınlatılması mecburidir.
İlânen tebligatın yayınlanacağı gazete, vasıfları tespit
edilen gazetelerden biri değilse, tebligatı çıkaran merci
bunu icabettiren hususi sebebi, ilânla birlikte Kurum'a
veya Valiliğe bildirmekle ödevlidir. Bu ödev yerine getirilmez
veya vasıfları tespit edilen gazetelerden birinin ismi
tasrih edilmezse, tebligat ilânı, genel usule göre yayınlatılır.
Gazetelerin Vasıfları
Madde 34 - Resmî İlân verilecek mevkûtelerin vasıfları:
a) Münderecat,
b) Sayfa sayı ve ölçüsü,
c) Kadro,
ç) Fiilî satış,
d) En az yayın hayatı süresi
bakımlarından ve uygun görülecek diğer yönlerden Basın
İlân Kurumu Genel Kurulu'nca tespit olunur.
Genel Kurul, Kurum'un şubesi bulunmayan yerlerdeki mevkûtelerin
vasıflarını yukarıdaki fıkrada yazılı kayıtlara bağlı
olmaksızın tespit eder.
Genel Kurul, Türkiye'de yabancı dillerle yayınlanan mevkûteler
ile fikir ve sanat dergilerine ilân ve reklâm verme esaslarını
ayrıca tayin eder.
Gazetelerin Ödevleri
Madde 35 - Basın İlân Kurumu Genel Kurulu, kanunen, mevkûtelere
tutmaya mecbur oldukları defterlerden başka, Noterden
tasdikli defterler tutmak ve vasıflarını kontrol veya
ilân ve reklâm bakımlarından muayyen bilgileri verme ödevlerini
yükleyebileceği gibi, bu ödevlerin yerine getirilip getirilmediğini
veya gazetelerin tayin edilen vasıflara uygun olup olmadıklarını
her zaman kontrol ettirebilir.
Genel Kurul Kararlarının İlânı
Madde 36 - Dağıtma esasları, mevkûtelerin vasıfları ve
bunlara 35'inci madde mucibince yükletilecek ödevler hakkında
Kurum Genel Kurulu'nca verilecek kararlar, Resmî Gazete'de
ilân edilir.
Gazetelerin Listesi
Madde 37 - Kurum Genel Müdürlüğü ve Valilikler, her ayın
sonunda resmî ilân verilebilecek olan mevkûtelerin isimlerini
ve vasıflarını ihtiva eden birer listeyi, Hükümet ve Kurum
şubeleri ile diğer ilgililere gönderirler.
Listeye alınmamaktan doğan ihtilâflar 38'inci maddedeki
usûl dairesinde halledilir. Ancak, bu halde Yönetim Kurulu,
kararını bir hafta içinde verir.
İhtilâfı Hâl ve İtiraz Mercileri
Madde 38 - Genel Kurul'un 36'ncı madde mucibince ilân
edilecek kararlarının uygulanmasından dolayı Valilikler
ve Kurum Genel Müdürlüğü ile mevkûteler veya ilân verenler
arasında çıkacak ihtilâfların hal merciî, Kurum Yönetim
Kurulu'dur.
30'uncu maddenin 2'nci fıkrası hükmü bu halde de uygulanır.
Ancak, verilecek Genel Kurul kararı, kesindir. Bu kararlar
Resmî Gazete'de yayınlanır.
Resmî İlân Tarifesi
Madde 39 - Resmî ilânların fiyat tarifesi, Basın İlân
Kurumu Genel Kurulu'nun teklifi üzerine Bakanlar Kurulu'nca
tespit edilir ve Resmî Gazete' de yayınlanır.
İKİNCİ KISIM
Hususî İlân ve Reklâmlar
Tarif
Madde 40 - Resmî ilân sayılmayan ve gerçek ve tüzel kişiler
tarafından gazete ve dergilerde yayınlanmak üzere verilip
de reklâm mahiyetinde bulunmayan ilânlar, hususî ilân
sayılır.
Satışı artırmak gibi ticarî gayelerle veya bir şeye veya
bir fikre rağbet sağlamak gibi maddî veya manevî bir menfaat
temini maksadıyle gazete ve dergilerde yazı, resim veya
çizgilerle yapılan ilânlar, reklâm sayılır.
Kaide
Madde 41 - Hususî ilân ve reklâmların yayınlanması, hususî
ilân ve reklâm prodüktörlüğü, bu kanun hükümleri dairesinde
serbesttir.
Basın İlân Kurumu da hususî ilân ve reklâm kabul eder.
Prodüktörlerle gazete veya dergiler arasında, bir veya
daha fazla prodüktörün tamamiyle veya kısmen ilân ve reklâmlar
üzerinde inhisarını tazammun eden sarih veya zımnî bir
anlaşma yapılamaz.
İstisna
(*) Madde 42 - 29'uncu maddenin (b) bendinde anılan daire
ve teşekküllerle kanunla kurulan sair müesseselerin veya
bunların iştiraklerinin Kurum'un şubesi bulunan yerlerde
yayınlanan gazete ve dergilere verecekleri, ilân ve reklâmlar,
ancak Basın İlân Kurumu aracılığı ile yayınlatılabilir.
Kurum tarafından verilmeyen yukarıdaki fıkrada anılan
ilân ve reklâmlar yayınlanmaz ve prodüktörler ne suretle
olursa olsun bu ilân ve reklâmlar hususunda gizli veya
açık herhangi bir muamele veya iş yapamazlar.
Yayınlanma Usûlü
Madde 43 - Hususî ilân ve reklâmlar, bunları veren gerçek
veya tüzel kişilerin isteklerine uygun olarak gazete ve
dergilerde yayınlanır.
Şu kadar ki, 29'uncu maddenin (b) bendinde anılan daire
ve teşekküllerle, kanunla kurulan sair müesseseler ve
bunların iştiraklerinin vereceği hususî ilân ve reklâmlar,
40'ıncı maddede yazılı mahiyetleri de gözönünde bulundurularak
Kurum Genel Kurulu tarafından tespit edilecek esaslar
dahilinde ilgililerin istekleri de nazara alınarak, gazete
ve dergilere verilir.
Gazete ve dergiler, aldıkları hususî ilân ve reklâmları
zamanında yayınlarlar.
Prodüktörlerin Muameleleri ve Defterleri
Madde 44 - İlân ve reklâm prodüktörleri komisyonculuk
suretiyle iş görürler. Bunlar hususî ilân veya reklâmı
verenlerle gazetelerin faturalarına istinaden muamele
yaparlar ve % 25'ten fazla komisyon alamazlar.
Hususî İlân ve Reklâm Tarifesi
Madde 45 - Gazete ve dergiler, takvim yılı başından başlamak
üzere üçer aylık devrelerde mücbir sebepler olmadıkça
uygulayacakları hususî ilân ve reklâmlara ait fiyat tarifesini
ve bu ilân ve reklâmların birden fazla yayınlanması halinde
yapacakları tenzilât hadlerini, bu devre başlangıçlarından
en az 15 gün önce sayfalarında yayınlamaya, idarehanelerinin
ilân ve reklâm alınan yerlerinde herkesin görebileceği
bir şekilde ilân etmeye ve Basın İlân Kurumu'na yazılı
olarak bildirmeye mecburdurlar.
Kurum, bu listeleri, gazete ve dergilere, bunların gündelik,
haftalık gibi çıkma zamanlarına ve isimlerinin alfabe
sırasına göre bir liste halinde birleştirip, birer nüshasını
Prodüktörlere ve lüzumu kadar nüshasını da asılmak üzere
şubelerine gönderir. Prodüktörler de yazıhanelerine bu
listeleri herkesin görebileceği bir şekilde asarak ilân
ederler.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
İlân ve Reklâmlarda Kullanılacak Ayırıcı Kelime ve Numara
Madde 46 - Basın İlân Kurumu ve prodüktörlerle gazete
ve dergiler, yayınlanmasına aracı oldukları bilcümle ilân
ve reklâmların en altına, aracı olduklarını gösteren bir
kelime koymağa mecburdurlar.
Prodüktörlerle gazete ve dergiler bu maksatla seçtikleri
kelimeyi kullanmadan evvel Kurum'a bildirirler. Kurum,
seçilen kelimenin daha evvel başka bir prodüktör veya
gazete veyahut bir dergi tarafından alındığını veya iltibasa
mahal verecek mahiyette olduğunu anlarsa, kelimeyi değiştirmesini
ilgiliye bildirir.
Basın İlân Kurumu (Basın) kelimesini kullanır. İlân ve
reklâmı, Kurum veriyorsa kendi kelimesini, prodüktör veriyorsa
seçtiği kelimeyi, ilân veya reklâmı doğrudan doğruya gazete
veya dergi almışsa kendi kelimesini ilânın altına koyar.
Bu kelimenin yanına Kurum'un veya prodüktörün yıllık ilân
ve reklâm sıra numarası ile gazetenin veya derginin aldığı
ilân ve reklâmların sıra numarası yazılır.
Kelime ve rakamın puntosunu intihap, gazete veya dergiye
aittir. Bundan dolayı hiçbir ücret alınmaz.
İlân ve Reklâmların Kontrolü
Madde 47 - Kurum'un şubesi bulunan yerlerde yayınlanan
gazete ve dergiler ilân veya reklâmı havi nüshalarından
ikişer adedini, ilân veya reklâmın yayınlandığı gün, Kurum
Genel Müdürlüğü'ne gönderilmek üzere o yerdeki şubesine
makbuz mukabilinde tevdi ederler.
Genel Müdürlük'çe bu nüshalar, Kurum'un verdiği ilân ve
reklâmlarla Kurum'ca verilmeyen ilân ve reklâmların hesabına
ve bunların kimin tarafından verildiğinin tesbitine esas
tutulur.
Kurum'un şubesi bulunmayan yerlerde yayınlanan gazete
ve dergiler de aynı şekilde ilân veya reklâmı muhtevi
bulunan ikişer nüshalarını Kurum Genel Müdürlüğü'ne gönderilmek
üzere mahalli valiliğe tevdi ederler.
Bordro Düzenlenmesi
Madde 48 - Prodüktörler, yayınlanmasına aracı oldukları
ilân ve reklâmları, kullandıkları sıra numarasına göre
ücreti, aldıkları komisyon ve yayınlanan gazete veya dergi
adı ile gazete veya derginin sıra numarasını gösteren
bir bordro ile her yılın ilk 15 günü içinde Kurum Genel
Müdürlüğü'ne gönderilmek üzere Kurum'un o yerdeki şubesine
makbuz mukabilinde tevdi ederler.
Gazete ve dergiler de, kendi sıra numaralarına göre, her
bir ilân ve reklâmı kimden aldıklarını Kurum veya prodüktörün
sıra numarasını, fiyatını, verdikleri komisyonu göstermek
üzere düzenleyecekleri yıllık bordroyu, yukarıdaki fıkrada
yazılı süre içinde Kurum'un o yerdeki şubesine teslim
ederler.
Kurum'un şubesi bulunmayan yerlerde yayınlanan gazete
ve dergiler de yukarıdaki fıkra gereğince düzenleyecekleri
yıllık bordroları o yerin Valiliği' ne; Valilikler de
bu bordroları, birinci fıkraya uygun olarak hazırlanacak
bordrolarla birlikte Kurum Genel Müdürlüğü'ne gönderirler.
Müeyyide
Madde 49 - Bu kanuna veya bu kanuna dayanılarak yapılacak
yönetmeliğe veyahut Kurum Genel Kurulu'nun bu kanunda
yazılı hususlarda ittihaz edeceği kararları ile yükletilen
ödevlere yahut da basın ahlâk esaslarına, riayet etmeyen
gazete ve dergilerle prodüktörler ve kamu idare ve teşekkülleri
ve 42'nci maddede anılan sair ortaklıkların sorumluları
hakkında, diğer mevzuat hükümlerine halel gelmemek üzere,
aşağıda yazılı olduğu şekilde muamele yapılır.
a) Kurum tarafından o gazete veya dergiye verilecek ilân
ve reklâmlar, kesinleşen Yönetim Kurulu kararına dayanılarak,
Kurum Genel Müdürlüğü'nce, iki ayı geçmeyecek bir süre
ile kesilir. Ayrıca, bu kanunla temin edilen menfaatlerden
de aynı şekilde faydalandırılmaz.
b) Prodüktörlük müessesesinin iki ayı geçmemek üzere kapatılması
için, Kurum Genel Müdürlüğü'nce iş, Yönetim Kurulu'na
intikal ettirilir. Kesinleşen Kurul kararını, o yerdeki
Valilik infaz eder.
(a) ve (b) bendlerinde yazılı hallerde, Yönetim Kurulu
kararına, tebliğinden itibaren on gün içinde o yerdeki
en yüksek dereceli Asliye Hukuk Hakimliği'ne itiraz edilebilir.
Hâkim, en geç on beş gün içinde evrak üzerinden kararını
verir, bu karar kesindir.
c) Kurum Genel Müdürlüğü'nün bildirmesi üzerine kamu idare
ve teşekkülleri ile ortaklıkların sorumluları hakkında
kendi statülerine göre disiplin muamelesi uygulanır. Böyle
bir statü yoksa, o teşekkülün denetleme bakımından bağlı
bulunduğu veya iştigal sahasına girdiği Bakanlık, uygun
gördüğü bir disiplin muamelesi uygular. İlgili Bakanlığın
yapacağı tebligata uyulması mecburidir.
Yapılacak disiplin muamelelerinin neticesi Kurum'a bildirilir.
Kurum'un disiplin muameleleri aleyhinde yetkili mercilere
veya Bakanlığa itiraz hakkı vardır.
Cezai Hükümler
Madde 50 - Basın İlân Kurumu'nun Genel Kurul ve Yönetim
Kurulu üyeleri ile bilûmum memur ve müstahdemleri, bu
kanunun uygulanması sebebiyle işleyecekleri suçlarından
dolayı, fiillerinin mahiyet ve derecelerine göre, Türk
Ceza Kanunu'nun Devlet memurlarına ait hükümleri ile cezalandırılırlar.
Cezai kovuşturma, ayrıca disiplin muamelesi uygulanmasına
engel teşkil etmez.
Tebligat Hükümleri
Madde 51 - Basın İlân Kurumu'nun tebligatı, 7201 sayılı
Tebligat Kanunu hükümlerine tâbidir.
Hükümet Namına Yetki
Madde 52 - Bu kanunda Hükümete tanınan yetkilerin, Hükümetin
hangi teşkilâtı tarafından kullanılacağı, Bakanlar Kurulu
kararı ile tâyin edilerek Resmî Gazete'de yayınlanır.
Yönetmelik Yapılması
Madde 53 - Basın İlân Kurumu Genel Kurul'u tarafından,
bu kanuna müstenit işlerin yürütme tarzını göstermek üzere
bir yönetmelik yapılır.
Bu yönetmelik Resmî Gazete'de yayınlanır.
GEÇİCİ HÜKÜMLER
Geçici Kurul Teşkili
Geçici Madde 1 - Bu kanunun yayınlandığı tarihten itibaren
on beş gün içinde Kurum'un ilk teşekkül işlemlerini yapmak
üzere Başbakanlık tarafından biri başkan ve dördü üye
olmak üzere beş kişilik bir Geçici Kurul teşkil edilir.
Bunlardan her birinin Adalet, Maliye Bakanlıkları ile
Basın - Yayın mensubu ve diğer ikisinin, gazeteci olması
lâzımdır.
Geçici Kurul'un görevi, geçici 3'üncü madde mucibince
Genel Kurul toplantısı yapılıncaya kadar devam eder.
Sermayenin Teşkili
Geçici Madde 2 - Geçici Kurul, Milli Bankalardan birinde,
Basın İlân Kurumu adına bir hesap açtırır.
Kurul, merkezleri, Ankara, İstanbul ve İzmir'de bulunan
Milli bankalarla sigorta ortaklıklarına keyfiyeti taahhütlü
birer mektupla bildirir. Bunlar, on beş gün içinde 15'inci
maddede yazılı iştirak paylarını, açtırılan hesaba yatırırlar.
Genel Kurul'un Toplanması
(*) Geçici Madde 3 - Genel Kurul üyeleri, bu Kanun Hükmündeki
Kararname'nin yayımını izleyen 15 gün içinde saptanır
ve Basın İlân Kurumu'na bildirilir. Genel Kurul, bu tarihten
en geç 5 gün sonra toplanarak, organlarını yeniden seçer.
20.2.1979 gününde toplanacak normal Genel Kurul sadece
aklama işlemini yapar.
Kurul'un Masrafları
Geçici Madde 4 - Geçici Kurul'un, başkanlığın takdir edeceği
yevmiye, icabında yol tazminatı ve Genel Kurul toplantısının
gerektirdiği masrafları, bankada açtırılan hesaptan ödenir.
Ödemeler, başkan ile kurulun muhasip olarak görevlendireceği
üyenin imzası ile yapılır.
Muhasip üye, Kurum Yönetim Kurulu'nun teşekkülünden itibaren
bir hafta içinde hesapları devreder.
Kararnamelerin Hükümleri
Geçici Madde 5 - Resmî İlân ve reklâmlar hakkındaki kararnamelerin
hükümleri, bu kanunun 36'ncı maddesi uygulanıncaya kadar
yürürlükte kalır.
İş Yılı
Geçici Madde 6 - Basın İlân Kurumu'nun ilk iş yılı, Kurum
teşkilâtının fiilen faaliyete başlamasından itibaren Aralık
ayının 31'inci gününe kadar devam edecek süredir.
Gazete, Dergi ve Prodüktörlerin Ödevleri
Geçici Madde 7 - Gazete, dergi ve prodüktörlerin bu kanuna
müstenit ödevleri, Kurum Müdürlüğü'nce yapılacak tebligattan
itibaren başlar.
Yürürlük Tarihi
Madde 54 - Bu kanun, yayınlandığı tarihte yürürlüğe girer.
Kanunu Yürütecek Makam
Madde 55 - Bu kanunu, Bakanlar Kurulu yürütür.
7.1.1961 |
|
|
|
|
|
|
|
Kanun-Yönetmelikler |
|
|
